Een veilig schoolplein vraagt om duidelijke keuzes rond speeltoestellen, valruimte, ondergronden en beheer. Daarbij krijg je te maken met wetgeving, technische normen en gemeentelijke regels.
Niet iedere regel heeft dezelfde status. Het WAS 2023 bevat wettelijke eisen. NEN EN 1176 en NEN EN 1177 zijn technische normen. Voor de omvang van de speelplaats kunnen gemeentelijke regels gelden. Hieronder lees je wat de belangrijkste kaders betekenen voor ontwerp, aanleg en beheer.
Het Warenwetbesluit attractie en speeltoestellen 2023 bevat wettelijke veiligheidseisen voor attractie en speeltoestellen. De regels gelden ook voor speeltoestellen op schoolpleinen.
Het WAS 2023 stelt onder meer eisen aan ontwerp, fabricage, keuring en beheer. Een speeltoestel moet voor gebruik zijn goedgekeurd door een aangewezen keuringsinstelling, een AKI. Bij goedkeuring wordt een Certificaat van Goedkeuring afgegeven.
NEN EN 1176 is een normenreeks voor speeltoestellen en speeloppervlakken. Deel 1 bevat algemene veiligheidseisen en beproevingsmethoden. Voor specifieke soorten speeltoestellen bestaan aanvullende delen.
De norm kijkt niet alleen naar het toestel. Ook de omgeving waarin kinderen het gebruiken is relevant. Denk aan mogelijke valbewegingen, oppervlakken en risico's zoals beknelling of botsing.
De vrije valhoogte beschrijft de afstand die een gebruiker tijdens een val kan afleggen vanaf een bedoeld steunpunt. De valruimte is de ruimte waarin een gebruiker na een val terecht kan komen. Het impactgebied is het oppervlak waarop die val kan plaatsvinden.
Deze begrippen hebben ieder een eigen betekenis. Samen zijn ze belangrijk bij het bepalen van de benodigde ruimte en ondergrond rond een speeltoestel.
Niet ieder speeltoestel vraagt automatisch om dezelfde valdempende ondergrond. Welke eisen gelden, hangt onder meer samen met de vrije valhoogte, het type toestel en de manier waarop het wordt gebruikt.
Bij het ontwerp moet daarom worden bepaald welke valdempende prestatie nodig is en over welk oppervlak. Bij toestellen met een gedwongen beweging kunnen aanvullende eisen gelden.
NEN EN 1177 beschrijft testmethoden waarmee de impactdemping van speelondergronden wordt bepaald. Daarmee kan onder meer de kritische valhoogte van een ondergrond worden vastgesteld.
De norm bepaalt niet zelfstandig waar een valdempende ondergrond nodig is. NEN EN 1177 wordt gebruikt om de prestatie van de ondergrond te bepalen. Die prestatie moet aansluiten op het speeltoestel en de betreffende situatie.
Veiligheid stopt niet na plaatsing. De beheerder moet voor ieder speeltoestel onder meer beschikken over een geldig Certificaat van Goedkeuring, een gebruiksaanwijzing of handleiding en een actueel dossier.
In dat dossier worden onder andere inspecties, onderhoud, relevante wijzigingen en ongevallen bijgehouden. Inspecties kunnen worden uitbesteed, maar de beheerder blijft verantwoordelijk voor de veiligheid van het toestel.
Er bestaat geen landelijke regel die voor ieder schoolplein exact hetzelfde aantal vierkante meters per leerling voorschrijft. De gemeente bepaalt hoe groot de speelplaats bij een school moet zijn. De normen daarvoor staan in de gemeentelijke verordening onderwijshuisvesting.
In gemeentelijke verordeningen komt 3 m² per leerling voor het verharde gedeelte van de speelplaats voor. Daarbij kunnen aanvullende grenzen gelden. Controleer daarom altijd welke verordening voor jouw gemeente en huisvestingssituatie geldt. Lees ook Spelen op het schoolplein, van het Kenniscentrum Sport & Bewegen.
Heb je plannen voor een nieuw schoolplein of wil je een bestaand plein opnieuw inrichten? Ons Vario team kijkt samen met jou naar de locatie, gewenste functies en technische aandachtspunten.
Op onze gerealiseerde schoolpleinen zie je hoe speeltoestellen, ondergronden, routes, sport en andere functies samenkomen.
Voldoende vierkante meters zeggen nog niet hoe een schoolplein in de praktijk functioneert. Een balspel direct naast een entree geeft bijvoorbeeld een andere situatie dan een sportzone die logisch van belangrijke looproutes is gescheiden. Ook rond speeltoestellen moet de benodigde ruimte beschikbaar blijven. Routes, spelen, sporten, ontmoeten, rust, toestellen en ondergronden moeten daarom in samenhang worden ingedeeld.
Bij een kunstgras valondergrond bepaalt niet alleen het zichtbare kunstgras de valdempende prestatie. De complete systeemopbouw is relevant. Daarom moet eerst duidelijk zijn welke prestatie voor de speelplek nodig is. Vervolgens kan de passende opbouw worden bepaald. Zo worden speeltoestel, benodigde valruimte en ondergrond vanaf het ontwerp als één speelplek bekeken.
Een bestaand speeltoestel hoeft niet automatisch te verdwijnen wanneer je een schoolplein opnieuw inricht. Wel moet worden bekeken wat de nieuwe situatie betekent voor het toestel, de benodigde ruimte en de ondergrond. Ook verplaatsen of aanpassen kan gevolgen hebben voor de veiligheid en goedkeuring. Controleer daarom vooraf wat een wijziging betekent voordat het toestel onderdeel wordt van het nieuwe ontwerp.
Een speeltoestel vraagt ruimte. De vrije valhoogte kan eisen stellen aan de ondergrond. Die ondergrond vraagt weer om een passende systeemopbouw. Tegelijk moeten sport, routes, vrije speelruimte en andere functies een logische plek krijgen. Ons Vario team brengt deze onderdelen daarom al tijdens ontwerp en voorbereiding samen. Voor speeltoestellen werken we met gespecialiseerde leveranciers. Zo ontwerpen we met de uitvoering in gedachten.
Een bestaand speeltoestel hoeft niet automatisch te verdwijnen wanneer je een schoolplein opnieuw inricht. Wel moet worden bekeken wat de nieuwe situatie betekent voor het toestel, de benodigde ruimte en de ondergrond. Ook verplaatsen of aanpassen kan gevolgen hebben voor de veiligheid en goedkeuring. Controleer daarom vooraf wat een wijziging betekent voordat het toestel onderdeel wordt van het nieuwe ontwerp.
De wettelijke veiligheidseisen voor speeltoestellen staan in het WAS 2023. NEN EN 1176 is een technische normenreeks voor speeltoestellen en speeloppervlakken en is dus niet zelf de wet. Een aangewezen keuringsinstelling beoordeelt of een speeltoestel aan de wettelijke eisen voldoet en veilig kan worden gebruikt. Daarbij spelen de relevante normen een belangrijke rol.
Nee, 3 m² per leerling is geen algemene landelijke veiligheidseis voor ieder schoolplein. De gemeente bepaalt via de verordening onderwijshuisvesting welke normen voor de speelplaats gelden. In gemeentelijke verordeningen komt 3 m² per leerling voor het verharde gedeelte voor, vaak binnen specifieke voorwaarden voor nieuwe voorzieningen. Controleer daarom altijd de actuele verordening van jouw gemeente.
De beheerder is verantwoordelijk voor het veilig houden van speeltoestellen tijdens het gebruik. Dat betekent onder meer inspecteren, onderhouden en een actueel dossier bijhouden. Een inspectie kan worden uitbesteed aan een gespecialiseerd bureau, maar daarmee wordt de verantwoordelijkheid voor de veiligheid van het toestel niet overgedragen.
Er geldt niet één vaste inspectiefrequentie voor ieder speeltoestel. De beheerder moet het toestel regelmatig inspecteren en minimaal de voorschriften uit de gebruikshandleiding volgen. Bij intensief gebruik kan vaker controleren nodig zijn. De jaarplanning voor controles hoort aan te sluiten op de onderhoudseisen en momenten uit de gebruikshandleiding en wordt opgenomen in het actuele dossier.
Veiligheid is één onderdeel van een schoolplein dat als geheel moet kloppen. Lees verder over schoolplein inrichten voor de complete inrichting, verdiep je in schoolplein ontwerpen of bekijk waar je op let bij speeltoestellen voor een schoolplein en een groen schoolplein.
Ga je richting voorbereiding of aanbesteding? Met onze bestekservice helpen we om relevante Vario oplossingen technisch vast te leggen, zodat duidelijk is wat binnen het project moet worden aangeboden en gerealiseerd.
